■ پشم سنگ چیست ؟
پشم سنگ که زبان انگلیسی rock wool نامیده می شود جزو خانواده عایق های حرارتی متشکل از الیاف معدنی است به همین دلیل گاهی به آن mineral wool هم اتلاق می شود. ماده اولیه اصلی برای تولید این عایق سنگ بازالت از گروه سنگ های آذرین است که بازمانده فعالیت های آتشفشانی است و درکشور ما به وفور وجود دارد.
تکنولوژی تولید پشم سنگ دارای روشی پیشرفته با اصولی ساده است. ابتدا سن بازالت در دمای ۱۵۰۰ درجه سانتی گراد ذوب می شود وبه صورت سیلیکات مذاب در می آید. سپس مذاب به دست آمده با روش های خاصی به الیاف بسیار ظریف به قطر ۶ تا ۸ میکرون تبدیل می شود. مجموعه این الیاف میکروسکوپی عایق پشم سنگ را تشکیل می دهد.
عایق پشم سنگ با شکل ها و ساختارهای مختلف در ساختمان های مسکونی، مجتمع های پتروشیمی، پالایشگاه های نفت و گاز، نیروگاه ها و صنایع سنگین به عنوان عایق حرارتی و صوتی کاربرد گسترده ای دارد. علاوه بر آن پشم سنگ توانایی خوبی در تأمین و حفظ مواد لازم برای رشد و نمو گیاهان دارد. به همین دلیل در کشاورزی بدون خاک نیز کاربردهای فراوانی پیدا کرده است.
شرکت پشم سنگ ایران به عنوان تنها دارنده سیستم مدیریت کیفیت مبتنی بر استاندارد iso۹۰۰۱ در طراحی توسعه، تولید و عرضه انواع عایق های پشم سنگ با خواص و کاربردهای مختلف در ایران ، افتخار می کند که در مدت سی سال گذشته تقریباً به همه صنایع کشور خدمت کرده است و با کسب تجربه وآگاهی همه جانبه اکنون می تواند در کنار تأمین احتیاجات رو به رشد بازار، در امور اجرایی و مشاوره هم حضوری مؤثر داشته باشد و برای عایق کاری در طرح های صنعتی و مسکونی پیشنهادهای مناسب را ارائه دهد.

     


■ عملکرد در برابر آتش
یکی از مهم ترین ویژگی های عایق پشم سنگ، ایستائی استثنائی آن در برابر آتش است.
پشم سنگ آتش گیر نیست. مشتعل نمی شود و در نتیجه به عنوان نوعی حفاظ در برابر آتش شناخته شده است.
سازه های فلزی در ساختمان ها هنگام بروز حریق در نتیجه جذب حرارت زیاد و داغ شدن، مقاومت مکانیکی خود را از دست داده و براثر نرم شدن تغییر شکل می دهند و این پدیده باعث فرو ریختن کل سازه می شود. برای جلوگیری از این مسئله سازه های فلزی و مخصوصاً ستون های ساختمان را با روش های مناسب به وسیله پشم سنگ عایق کاری می کنند و بدین ترتیب در صورت تداوم حریق می توان سازه را به صورت ایمن تا زمان پیش بینی شده محافظت نمود. به همین دلیل در برخی از کشورها شرکت های بیمه برای ساختمان هایی که به این شکل عایق کاری شده باشند تخفیف های بسیار بالایی را قائل می شوند. همچنین تمام ساختمان های موجود روی سکوهای نفتی که برای اسکان پرسنل در نظر گرفته شده با عایق پشم سنگ ضد حریق می شوند تا در صورت بروز حریق تا رسیدن نیروهای کمکی، پرسنل درون ساختمان ها ایمن باشند.

■ ویژگی های بیولوژیکی
الیاف پشم سنگ ذاتاً استریل هستند و این عایق محیط مناسبی برای رشد آفت، قارچ، باکتری و حشرات موذی نیست و به عنوان یک ماده معدنی در برابر این انگل ها مصونیت دارد.

■ سازگاری با محیط زیست
بین انواع عایق هایی که تا به حال در دنیا ساخته شده اند پشم سنگ بی ضررترین آنهاست و با محیط زیست کاملاً سازگار است. با تمام مصالحی که در ساختمان و صنایع به کار می روند سازگار است و تماس آن با این مصالح مشکلی به وجود نمی آورد همچنین باعث از بین رفتن ترکیبات نرم کننده بکار رفته در روکش کابل های برق و لوله های PVC نمی شود.

■ بهداشت و ایمنی
برخلاف عایق های دیگر در این گروه، پشم سنگ آسیبی به پوست نمی رساند و باعث سوزش آن نمی شود همچنین در هنگام وقوع حریق دود و ترکیبات مسموم کننده از آن متصاعد نمی شود.
ذرات الیاف پشم سنگ از طرف سازمان بهداشت جهانی برای سلامتی انسان بی ضرر تشخیص داده شده اند و حتی مطابق استانداردهای اروپا استنشاق هوائی که حاوی حداکثر ۵ میلی گرم بر متر مکعب ذرات پشم سنگ باشد به مدت ۸ ساعت در روز مجاز است.

■ قابلیت رسانایی حرارتی
قابلیت رسانایی حرارتی یکی ازمهم ترین ویژگی های عایق های حرارتی است.
از نظر ترمودینامیک. انرژی حرارتی همواره تمایل دارد از طریق یک، دو یا هر سه پدیده همرفت، هدایت و تابش از منبع گرم به سمت منبع سرد جریان یابد. این جریان انرژی حرارتی تا وقتی ادامه می یابد که هر دو منبع به یک دمای واحد، که آن را دمای تعادل می نامند برسند. عمل عایق حرارتی پشم سنگ بدین گونه است که از انتقال انرژی حرارتی از هر سه طریق فوق جلوگیری می کند و در نهایت جریان انرژی قطع می شود و یا به حداقل می رسد. این خصوصیت مبنای صرفه جویی در مصرف انرژی به وسیله عایق کاری است.
در ساختمان های مسکونی از عایق به منظور کاهش مصرف انرژی استفاده می شود. به عنوان مثال عملکرد (مقاومت حرارتی) لایه ای از عایق پشم سنگ به ضخامت ۵ سانتی متر همانند عملکرد دیوار آجری به ضخامت یک متر است و همان کار دیوارهای قطور ساختمان های قدیمی را انجام می دهد که سبب می شد این ساختمان ها در زمستان گرم و در تابستان خنک باشند. به طور کلی کار عایق حرارتی این است که محیط گرم را گرم و محیط سرد را سرد نگه دارد. هر چه قابلیت رسانایی حرارتی کمتر باشد، کیفیت عایق بهتر است.
ضریب رسانایی حرارتی پشم سنگ کمتر از چهل هزارم وات بر متر درجه کلوین می باشد (k < 0.04 W/m°K) که آن را در زمره عایق های بسیار مطلوب قرار می دهد.

■ محدوده دمای کارکرد
ایستائی مؤثر محصولات پشم سنگ در برابر دما در محدوه ۲۵۰+ تا ۸۰۰+ درجه سانتی گراد است. الیاف پشم سنگ در مقابل شعله مستقیم آتش تا ۴ ساعت مقاومت می کنند. نقطه ذوب این الیاف بیش از ۱۰۰۰ درجه سانتی گراد است و توانایی کار مداوم در دامنه دمایی ۱۵۰- تا ۷۰۰+ درجه سانتی گراد را دارند.
محدوده دمای کارکرد محصولاتی که نوع روکش دارند (غیر از گروه WM) بستگی به محدوده دمای کارکرد روکش آنها دارد. عامل پیوندی که در اکثر محصولات پشم سنگ استفاده می شود، در حرارت حدود ۲۲۰+ درجه سانتی گراد تجزیه می شود ولی هیچگونه تأثیر منفی در خاصیت ترمودینامیکی عایق نخواهد داشت.
نیروگاه ها، پالایشگاه های نفت و گاز، مجتمع های پتروشیمی، صنایع سیمان و صنایع سنگین بدون عایق کاری دقیق و اصولی تجهیزات و محیط کار خود قادر به فعالیت نمی باشند و عایق پشم سنگ به دلیل دارا بودن محدوده دمای کار بالا (۷۰۰+ درجه سانتی گراد) به عنوان عایقی منحصر به فرد در صنایع فوق مطرح است.



■ آنالیز شیمیایی
الیاف پشم سنگ غیر آلی هستند. به منظور تأمین اکسید کلسیم مورد نیاز در آنالیز الیاف، اکسید کلسیم به صورت سنگ آهک به کوره شارژ می شود. آنالیز کلی الیاف پشم سنگ به شرح زیر است.



■ دفع آب
گرچه پشم سنگ آب را دفع می کند و جاذب الرطوبه نیست، لیکن اگر از آن برای عایق کاری لوله ها یا تأسیساتی که در فضای باز قرار دارند استفاده شده باشد، باید با یک پوشش ضد رطوبت محافظت شود.



■ دوام
بر خلاف بعضی از فوم های پلیمری که دوام چندانی ندارند و به مرور زمان شکل و کیفیت خود را از دست می دهند، پشم سنگ کهنه یا خراب نمی شود و ویژگی های خود را به عنوان عایق مؤثر حرارتی سالها و بلکه به مدت طول عمر ساختمان حفظ می کند.

■ ویژگی های آکوستیکی
عایق پشم سنگ از دو طریق به کاهش صدا کمک می کند. با کاهش انتقال صدا در میان اجزاء متشکله سازه و یا جذب صدا در سطح.
- افت انتقال صدا عبارت است از کاهش انرژی صوتی هنگام عبور از دیوار، کف، بام و غیره که در مجموع از خصوصیات محیط مادی است. صدا ممکن است در اثر ارتعاش هوا و یا در اثر ضربه مکانیکی ایجاد شود که هر کدام در جای خود باید مورد بررسی قرار گیرد.



- جذب صدا عبارت است از کاهش انرژی صوتی هنگامی که صدا از سطح منعکس می گردد. ضریب جذب صدا با عددی بین صفر و یک بیان می شود. اگر سطحی هیچ صدایی را جذب نکند، ضریب جذب صفر است. اگر ۱۰۰% صدا جذب شود ضریب برابر با یک می شود.



عایق پشم سنگ بازدهی بالایی در جذب و کاهش صدا دارد به همین دلیل در فرودگاه ها، استودیوهای صدابرداری، زیر ریل ها و در ایستگاه های متروی داخل شهری به منظور جلوگیری از انتقال ارتعاشات و صدا از عایق پشم سنگ استفاده می کنند. آزمایشها نشان می دهند که با طراحی و نصب عایق ها می توان به کاهش صدا تا تراز مورد نظر رسید. مقدار تضعیف انرژی صوتی در هنگام عبور از مواد بستگی به ضخامت بالا می رود. گذاشتن فاصله هوایی مناسب در پشت عایق صدا، ضریب تضعیف آن را به نحو محسوسی افزایش می دهد.